"Πρόγραμμα Συμβουλευτικής Γονέων"

Περισσότερα...

"Ψυχόδραμα Παιδιών"

foto-akouo-to-paidi-mou

Περισσότερα...

"Νοητική Ενδυνάμωση"

noitiki endinamosi

Περισσότερα...

Συναισθηματικές διαταραχές

 

Ή διαταραχές διάθεσης
pexels-photo-278312

Από τη Γεωργία Τριανταφύλλου

Σύμβουλο Ψυχικής Υγείας – Ψυχοθεραπεύτρια

Πρόκειται για μία κατηγορία διαταραχών που σχετίζονται με το συναίσθημα. Τα βασικότερα σημεία της διαταραχής είναι η κατάθλιψη, η έξαρση και ο θυμός. Τα συμπτώματα μπορεί να δείχνουν και μία απλή μελαγχολία ή κατάθλιψη έπειτα από ένα πολύ δυσάρεστο γεγονός αλλά η παθολογική της μορφή σχετίζεται με την ένταση των συμπτωμάτων και την παρατεταμένη τους διάρκεια.

 

 

Τα βασικότερα συμπτώματα των διαταραχών της διάθεσης είναι τα ακόλουθα:

  • Απώλεια της ευχαρίστησης σε δραστηριότητες που πριν ήταν ευχάριστες και ενδιαφέρουσες
  • Υπερβολικό άγχος με την έννοια της εσωτερικής δυσφορίας και του φόβου ακόμα και έντονης ευερεθιστότητας με τη μορφή και έντονων κρίσεων πανικού
  • Διαταραχή στον ύπνο. Μπορεί να εμφανιστεί με τη μορφή αϋπνίας ή και υπερβολικού ύπνου. Η αϋπνία μπορεί να είναι αρχική (δυσκολία να κοιμηθεί), μέση (να ξυπνά κατά τη διάρκεια της νύχτας και να δυσκολεύεται να ξανακοιμηθεί) και τελική αϋπνία (να ξυπνά κάποιος πολύ νωρίς το πρωί και να μην έχει ύπνο).
  • Υπερβολική αίσθηση κόπωσης που φτάνει σε σημείο εξάντλησης. Το αίσθημα αυτό μπορεί να είναι παρόν σε όλη τη διάρκεια της ημέρας και δίχως να δικαιολογείται από τους ρυθμούς ζωής
  • Μείωση της ερωτικής επιθυμίας και έλλειψη στύσης στους άνδρες
  • Επιβράδυνση στο ρυθμό σκέψης και τον λόγο ακόμα και στις κινήσεις. Οι απαντήσεις είναι λακωνικές ή και μονολεκτικές, ο λόγος γίνεται μονότονος και βραδύς, το βλέμμα είναι απλανές, οι κινήσεις του σώματος αργές και η όλη εικόνα μπορεί να φθάσει να θυμίζει κατατονία.
  • Αντίθετα με παραπάνω ο ασθενής μπορεί να βρίσκεται σε εκνευρισμό και έντονη ανησυχία και να φτάσει σε σημείο να περπατά πάνω – κάτω και να του φταίνε όλα πάνω του ή γύρω του
  • Απογοήτευση, έλλειψη ελπίδας και αίσθημα ότι όλα πάνε άσχημα. Το καταθλιπτικό άτομο νιώθει ανήμπορο να φέρει σε πέρας τις υποχρεώσεις του, ακόμη και απλά καθήκοντα - μέχρι και το πώς να φροντίσει την εμφάνιση του και την υγιεινή του
  • Σκέψεις για αυτοκτονία και απόπειρες να τερματίσει τη ζωή του. Αυτό είναι και το πιο επικίνδυνο σύμπτωμα για έναν ασθενή γιατί η απογοήτευση είναι στο ζενίθ
  • Αισθήματα ενοχής για γεγονότα που έχουν γίνει στο παρελθόν και χαμηλή αυτοπεποίθηση. Οι καταθλιπτικοί μπορεί να νιώθουν άχρηστοι και ανάξιοι προσοχής και φροντίδας και κατά συνέπεια απομονώνονται περισσότερο από το κοινωνικό τους περιβάλλον
  • Δεν μπορούν εύκολα να συγκεντρωθούν και συχνά υπάρχει απώλεια μνήμης ακόμα και για τα πιο πρόσφατα γεγονότα. Στους ηλικιωμένους είναι πιθανό να γίνει λάθος διάγνωση λόγω της ομοιότητας του συμπτώματος με την άνοια. Συχνά υπάρχει έντονη αναποφασιστικότητα και επιβράδυνση στη σκέψη
  • Η κατάθλιψη μπορεί να είναι αρκετά βαριά, ώστε να περιλαμβάνει ψυχωτικά συμπτώματα, κυρίως ψευδαισθήσεις και παραληρητικές ιδέες
  • Σωματικά συμπτώματα όπως έντονος πονοκέφαλος, ναυτία, τάση για έμετο, άγχος, μυϊκοί πόνοι, κράμπες, δυσκοιλιότητα, πόνος στο στήθος. Μετά από πολλές ιατρικές εξετάσεις οι γιατροί δεν βρίσκουν τίποτα οργανικό και ο όρος «καλυμμένη κατάθλιψη» έχει χρησιμοποιηθεί για τις περιπτώσεις αυτές.

 

Εκτός από την κατάθλιψη στις διαταραχές διάθεσης ανήκει και η διπολική διαταραχή, όταν η κατάθλιψη αλληλοδιαδέχεται την μανία. Τυπικά, οι ασθενείς περνούν από φάση σε φάση αλλά ουσιαστικά οι διπολικές διαταραχές είναι φάσμα κλινικών εικόνων με έντονα και συχνά συμπτώματα. Ο όρος μανία υποδηλώνει υπέρμετρη έξαρση, υπερκινητικότητα, διέγερση και αυξημένη λογοδιάρροια συχνά με διαταραγμένη σκέψη.

Η αυτοεκτίμησή του ασθενή με μανιακό επεισόδιο μπορεί να είναι σε υπερβολικό βαθμό και να φτάσει σε σημείο να έχει και παραληρηματικές ιδέες μεγαλείου. Δεν νιώθει έντονη την ανάγκη για ύπνο και μιλά δυνατά και γρήγορα δίχως να τον διακόπτει κανείς. Οι ιδέες του αλλάζουν πολύ γρήγορα και η προσοχή του είναι διασπασμένη ενώ συναισθηματικά χαρακτηρίζεται από αστάθεια.

Οι δύο βασικές διαταραχές είναι η μανιοκαταθλιπτική νόσος και η κυκλοθυμική διαταραχή. Κατά την μανιοκαταθλιπτική νόσο τα επεισόδια μανίας και κατάθλιψης μπορεί να είναι ίσα χρονικά ή το ένα να υπερτερεί του άλλου. Κατά την κυκλοθυμία ο ασθενής μπορεί να έχει πολλές περιόδους κατάθλιψης και υπομανίας αλλά τα συμπτώματα να είναι λιγότερο έντονα και να μην πληρούν τις προϋποθέσεις ένταξή τους στην μανιοκατάθλιψη.

Σήμερα η αντιμετώπιση των διαταραχών διάθεσης είναι σχετικά καλή και η επιλογή είναι, επίσης, ανάλογη με την κατάσταση του ασθενούς και τα συμπτώματά του. Βασικό κριτήριο είναι αν κινδυνεύει ο ασθενής από τις τάσεις αυτοκτονίας που τυχόν έχει ή αν αποτελεί κίνδυνο για τους άλλους ανθρώπους. Ο συνδυασμός των θεραπειών είναι καλύτερος ανάλογα πάντα με τις ανάγκες του ασθενούς (η φαρμακευτική αγωγή είναι απαραίτητη).

Από τις ψυχοθεραπείες η πιο διαδεδομένη είναι η ψυχοδυναμική ψυχοθεραπεία, η οποία εστιάζει στην ζωή και τις εμπειρίες του ατόμου αλλά και το υποσυνείδητό του που ίσως κρύβει πολλά απωθημένα και δυσάρεστα γεγονότα. Πρόσφατα έχει διαδοθεί σημαντικά η διαπροσωπική θεραπεία, η οποία εστιάζει στην αντιμετώπιση των διαπροσωπικών προβλημάτων του ασθενούς. Με την ομαδική ψυχοθεραπεία είναι δυνατό να στηριχτεί ο ασθενής και να νιώσει ότι δεν είναι μόνος και ανήμπορος και τέλος, η γνωστική ψυχοθεραπεία είναι βραχεία ψυχοθεραπεία, με δομημένες συνεδρίες, που στοχεύει στην αναγνώριση και διόρθωση αρνητικών νοητικών σχημάτων του ασθενή, που σύμφωνα με τη γνωστική θεωρία προκαλούν την κατάθλιψη.